Kościół pokartuski w Gidlach

    Podobne obiekty, wydarzenia

    Hinko Ethiopus

    Czas powstania: XIV w. opis kontekstów historycznych: Początki osadnictwa na będzińskiej...

    Rezerwat „Łęka”

    Utworzony zarządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa...

    Ujście Sanu do Wisły w Dąbrówce Pniowskiej

    Dąbrówka Pniowska to wieś w Polsce położona w województwie...

    Cementownia Grodziec

    Czas powstania: 1857 r. Opis kontekstów historycznych: Pozostałości zabudowań Cementowni Grodziec...

    Zamek w Będzinie

    Czas powstania: przełom XIV w. Opis kontekstów historycznych: Będziński zamek jest...

    Udostępnij

    Czas powstania  

    Najstarsza publikowana wiadomość o kościele pokartuskim  pochodzi z 1842 roku. W 1641 roku Zuzanna z Przerębskich Oleska – podkomorzyna koronna  sprowadza do Gidel kartuzów i zapisuje im część swych posiadłości ziemskich. Początkowo przy klasztorze istniała tylko drewniana kaplica, natomiast 3 marca 1751 roku wydane zostało przez arcybiskupa Adama Ignacego Komorowskiego pozwolenie na budowę kościoła murowanego. Poświęcenie nowej świątyni nastąpiło w dniu 8 września 1767 roku przez biskupa Ignacego Augustyna Kozierowskiego, nadając jej wezwanie Matki Boskiej Bolesnej. Projekt przekazania kościoła pokartuskiego parafii zatwierdzono  w 1879 roku. Kościół pokartuski w Gidlach, nie zmieniony w swej pierwotnej architekturze, czasem powstania (1751-1767) przypada na panowanie Augusta III Sasa.

    Opis cech fizycznych Gminnego Cudu Regionu

    Barokowy kościół parafialny pw. Matki Bożej Bolesnej otoczony jest murowanym parkanem wraz z zabytkową bramą i dzwonnicą. Sylwetka przypomina bazylikę jednonawową z charakterystycznym dachem w kształcie wieka trumny. Budynek  murowany  i otynkowany jest trójnawową  orientowaną bazyliką, założoną na planie wydłużonego prostokąta z lekko wysuniętym prezbiterium. W bryle budowla składa się z nawy głównej oraz dwóch partii bocznych, mieszczących nawy boczne oraz dwa przejścia położone między nawami bocznymi. Nawa i prezbiterium  nakryte są dachami dwuspadowymi, a partie boczne pulpitowymi. Na dachu nawy  przy prezbiterium wznosi się wysoka wieżyczka. Budynek pomalowany jest w czerwone pasy na znak męczeńskiego świadectwa. Dwukondygnacyjna fasada podzielona jest pilastrami. W niszach i na cokołach umieszczono figury Chrystusa i czterech ewangelistów oraz dwa kartusze z herbami Odrowąż i Nowina. Wyposażenie kościoła jest w stylu późnobarokowym i rokokowym.

    Opis kontekstów historycznych

    Barokowy Kościół pw. Matki Bożej Bolesnej zbudowany został w latach 1751-1767 na miejscu drewnianej kaplicy, która służyła pustelnikom zakonu kartuzów. Zakonników sprowadziła do Gidel z okolic Gdańska Zuzanna z Przerębskich Oleska w 1641 r. Była ona fundatorem klasztoru i podarowała im ziemie dla własnego użytkowania. Warunkiem była budowa Kościoła Matki Boskiej Bolesnej. Początkowo był to  niewielki kościółek z drewna modrzewiowego. W 1751 r. wzniesiono murowaną świątynię. Klasztor położony był z dala od ośrodków miejskich, na terenach bagnistych, podmokłych.  Do Gidel przybyło początkowo trzech duchownych : Kacper Kochel, Jerzy Melchior oraz Jan Wasserman. Kartuzi prowadzili skromne, uczciwe życie, byli odizolowani od życia społecznego. Byli ascetami, ich życie wypełniała modlitwa, zajmowali się uprawą ziemi dla własnych potrzeb. W roku 1819 na mocy dekretu arcybiskupa warszawskiego F. Malczewskiego, klasztor kartuzów w Gidlach uległ kasacji. W 1832 roku zmarł ostatni gidelski mnich.  Odtąd zabudowania kościoła i klasztoru przeszły w ręce dzierżawcy Gidel Ksawerego Biedrzyckiego, niestety pod jego nadzorem popadły w ruinę. Poprawa nastąpiła w 1879r. , kiedy klasztor został poddany remontowi  a świątynia stała się kościołem parafialnym Gidel. Duże starania w odbudowę kartuzji włożyli księża: Alfons Mrozowski (nowa polichromia czyli dekoracja rzeźbiarska oraz nowa instalacja elektryczna) oraz Marian Dumała (ogrodzenie posesji, wyremontowanie wieży, naprawa dachu, remont organów, odnowione i zakonserwowane zabytkowe obrazy, świeczniki meble w zakrystii). Obecnie nie ma Kartuzów w Gidlach, pozostały po nich pamiątki w kościele: ręcznie robione stalle, szafy, drzwi, konfesjonały.